Ημέρα Φροντιστή ατόμων με Άνοια: Φροντίζοντας αυτούς που φροντίζουν τους ασθενείς

Η Ημέρα Φροντιστή ατόμων με Άνοια αποτελεί μια ημέρα αφιερωμένη στους φροντιστές των ατόμων με Αλτσχάιμερ και άλλες μορφές άνοιας και έχει καθιερωθεί ως θεσμός από την Εταιρεία Alzheimer Αθηνών, τον Μάρτιο κάθε έτους.

Αποτελεί έναν φόρο τιμής στο δύσκολο ρόλο που καλούνται να φέρουν εις πέρας οι άνθρωποι που έχουν επιφορτιστεί με την καθημερινή και αδιάκοπη φροντίδα των ασθενών αυτών, ενώ έχει και στόχο την περαιτέρω ενδυνάμωση και υποστήριξη τους.

Ο όρος «άνοια» αναφέρεται σε μια σειρά συμπτωμάτων που προκαλούνται από νοσήματα που καταστρέφουν τα εγκεφαλικά κύτταρα, ενώ η νόσος Αλτσχάιμερ είναι συγκεκριμένη ασθένεια, η οποία ευθύνεται για περισσότερες από τις μισές περιπτώσεις άνοιας.

Η άνοια αποτελεί ένα ιατρικό και κοινωνικό πρόβλημα με παγκόσμιες διαστάσεις.

Σύμφωνα µε πρόσφατα στατιστικά στοιχεία για την Ελλάδα, 250.000 άτομα πάσχουν από άνοια και 350.000 άτομα από ήπια νοητική διαταραχή που θεωρείται προστάδιο της άνοιας.

Αν σε αυτά τα στατιστικά συνυπολογίσουμε ότι για κάθε ασθενή με άνοια επηρεάζεται σημαντικά η ζωή 2-3 φροντιστών- μελών της οικογένειας, αποδεικνύεται πως η πάθηση αφορά άμεσα 1,5 εκατομμύριο Έλληνες πολίτες.

Τα προγνωστικά για το μέλλον είναι εξίσου απαισιόδοξα καθώς ο πληθυσμός της χώρας είναι γερασμένος, υπολογίζεται μάλιστα πως σύντομα το 1/4 του πληθυσμού θα είναι άνω των 60 ετών.

Ο δύσκολος και περίπλοκος ρόλος του Φροντιστή

Οι Φροντιστές ατόμων με Άνοια αντιμετωπίζουν μεγάλες προκλήσεις στην προσπάθειά τους να καλύψουν όλες τις ανάγκες φροντίδας των ασθενών, δημιουργώντας έτσι τις προϋποθέσεις για μια αξιοπρεπή διαβίωση για τους ανθρώπους αυτούς.

Ο ρόλος των φροντιστών είναι σύνθετος, είτε πρόκειται για επαγγελματίες, είτε για άτομα του οικογενειακού περιβάλλοντος που αναλαμβάνουν τη φροντίδα των συγγενών τους, και αφορά σε πολλές και διαφορετικές δραστηριότητες όπως η σωματική φροντίδα του ασθενή, η ασφάλεια, η ψυχολογική στήριξη, η οικονομική διαχείριση αλλά και η επίλυση όλων των πρακτικών καθημερινών ζητημάτων.

Η Ημέρα Φροντιστή είναι επίσης αφιερωμένη και στην ενημέρωση και στην ψυχοεκπαίδευση τους, καθώς αυτή η απαιτητική εργασία αποτελεί ένα σημαντικό σωματικό και ψυχικό φορτίο.

Η επιβάρυνση του φροντιστή είναι επιστημονικά αποδεδειγμένη και διαχωρίζεται στην επιβάρυνση από πρακτικής σκοπιάς π.χ. ο ασθενής δεν μπορεί να σιτιστεί οπότε αναλαμβάνει αποκλειστικά ο φροντιστής, αλλά και σε υποκειμενική επιβάρυνση του φροντιστή που αφορά τη σωματική και ψυχική του κατάσταση, τη διαχείριση της καθημερινότητάς του, των επαγγελματικών ζητημάτων αλλά και των διαπροσωπικών του σχέσεων.

Σε πολλές περιπτώσεις ο φροντιστής προέρχεται από το οικογενειακό περιβάλλον, οπότε γίνεται εύκολα αντιληπτό πόσο μεγάλη ψυχική φθορά νιώθει κάποιος βλέποντας τα συμπτώματα που αφορούν τον αγαπημένο του συγγενή να επιδεινώνονται.

«Πρέπει να ακούμε τους ασθενείς με την καρδιά μας»

Ο προϊστάμενος της νοσηλευτικής υπηρεσίας της Παθολογικής Κλινικής «Ευαγγελίστρια», Γιάννης Αλεβιζόπουλος, με πολυετή εμπειρία στη νοσηλεία και φροντίδα ασθενών με άνοια, μας περιγράφει με γλαφυρό τρόπο την καθημερινή επαφή του μαζί τους: «Στα περισσότερα από 10 χρόνια που εργάζομαι στην Ευαγγελίστρια, μετά από επαφή με εκατοντάδες ασθενών με άνοια και παρότι το κάθε περιστατικό ήταν στην ουσία διαφορετικό, αυτό που μένει είναι μια κοινή συνισταμένη: το πρώτο που θα πρέπει να έχουν στο μυαλό τους οι νοσηλευτές και οι φροντιστές ατόμων με άνοια, είναι η ίδια η νόσος! Αυτή είναι η πραγματική αιτία για την όποια συμπεριφορά τους και αν κάποιος προσπαθήσει να ελέγξει ή να αλλάξει αυτή τη συμπεριφορά, είναι σχεδόν δεδομένη η αποτυχία. Οπότε, η μέθοδος διαχείρισης τέτοιων περιστατικών, παρότι φαίνεται πολύ σύνθετη, είναι μάλλον απλή. Πρέπει να κρατάμε μία θετική στάση και να ακούμε τους ασθενείς με άνοια περισσότερο με την καρδιά και το ένστικτό μας. Να τους μιλάμε καθαρά και απλά, να διαισθανόμαστε τις ανάγκες τους, να δείχνουμε κατανόηση, να προσπαθούμε να τους θυμίσουμε καλές στιγμές. Είναι δύσκολο, ωστόσο δημιουργώντας -όσο μας επιτρέπει η νόσος- μια συνθήκη εμπιστοσύνης και κατανόησης, συχνά έχουμε θετικά αποτελέσματα. Και ακόμα κι όταν αυτά δεν έρχονται λόγω συνθηκών, τουλάχιστον αξίζει η προσπάθεια, η αίσθηση ότι κάναμε αυτό που έπρεπε, όπως έπρεπε και με την καλύτερη διάθεση. Σαν ένα ταξίδι προς μια ηθική ανταμοιβή που κάθε μέρα γεμίζει τις μπαταρίες μας για την επόμενη»!

Το Σχέδιο Δράσης του Υπουργείου Υγείας
Ενδεικτικό της σοβαρότητας της κατάστασης και του αντίκτυπου στη δημόσια υγεία είναι και το «Ελληνικό Σχέδιο Δράσης για την Άνοια και τη νόσο Alzheimer» του Υπουργείο Υγείας για την περίοδο 2023-2028, το οποίο βασίζεται σε 7 άξονες:
• Καταγραφή και ταξινόμηση των ατόμων με άνοια στην Ελλάδα
• Πρόληψη- Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση κοινού
• Υποστήριξη φροντιστών των ατόμων με άνοια
• Αντιμετώπιση της άνοιας
• Νομοθεσία- Δικαιώματα ατόμων με άνοια και των φροντιστών τους
• Έρευνα για την άνοια
• Εκπαίδευση στην άνοια